लोणी रूपाली भालेराव/ज्ञानेश्वर साबळे
भारतीय संस्कृती आणि सण-उत्सवांमध्ये निसर्गाला नेहमीच पूजनीय स्थान देण्यात आले आहे. याच समृद्ध परंपरेचे जतन करत राहाता तालुक्यातील लोणी परिसरात वटसावित्री पौर्णिमेचा सण अत्यंत उत्साहात आणि पारंपरिक पद्धतीने साजरा करण्यात आला. यंदाच्या वटपौर्णिमेचे मुख्य वैशिष्ट्य म्हणजे केवळ धार्मिक विधी न उरकता महिलांनी या सणाकडे एक सामाजिक आणि पर्यावरणीय दृष्टिकोन म्हणून पाहिले आहे.
परिसरातील सुवासिनींनी एकत्र येत एका कुंडीमध्ये लावलेल्या वटवृक्षाच्या सुंदर रोपाचे मनोभावे पूजन केले.धार्मिक परंपरेचा आदर करत असतानाच निसर्गाप्रती आपली जबाबदारी पार पाडण्याचा एक अनोखा आदर्श या महिलांनी समाजासमोर ठेवला आहे.
आजच्या काळात संपूर्ण जगासमोर ग्लोबल वॉर्मिंग आणि वाढत्या प्रदूषणाचे मोठे संकट उभे ठाकले आहे. या पार्श्वभूमीवर मानवी जीवन सुरक्षित ठेवण्यासाठी आणि पर्यावरणाचा समतोल राखण्यासाठी वृक्ष संवर्धन करणे ही आता अत्यंत महत्त्वाची काळाची गरज बनली आहे.
भारतीय संस्कृतीत 'देववृक्ष' म्हणून संबोधले जाते आणि त्याला अनन्यसाधारण महत्त्व आहे. वटवृक्ष हा निसर्गातील सर्वाधिक ऑक्सिजन देणारा आणि दीर्घायुष्य लाभलेला प्रमुख वृक्ष आहे.त्यामुळे या देववृक्षाचे जतन, संवर्धन आणि संगोपन करणे हे प्रत्येक सुजाण नागरिकाचे आद्य कर्तव्य आहे, अशी महत्त्वाची जाणीव या उपक्रमातून करून देण्यात आली.
लोणी येथील आयोजित या पूजनाच्या वेळी सुवासिनींनी पारंपरिक सुंदर वेशभूषा केली होती.हातात पूजेचे ताट घेऊन, वटवृक्षाला सूत गुंडाळत त्यांनी आपल्या पतीच्या दीर्घायुष्यासाठी आणि कुटुंबाच्या सुख-समृद्धीसाठी प्रार्थना केली.
धार्मिक विधी पार पाडत असतानाच,या वटवृक्षाच्या रोपाचे पुढील काळातही योग्य संगोपन करून निसर्गाचा समतोल राखण्यास हातभार लावण्याचा निर्धार महिलांनी केला. सणांच्या माध्यमातून निसर्गाविषयी कृतज्ञता व्यक्त करण्याचा आणि भावी पिढीला पर्यावरण रक्षणाची मोठी शिकवण देणारा हा कृतीशील उपक्रम संपूर्ण परिसरात कौतुकाचा विषय ठरत आहे.
भारतीय संस्कृती आणि सण-उत्सवांमध्ये निसर्गाला नेहमीच पूजनीय स्थान देण्यात आले आहे. याच समृद्ध परंपरेचे जतन करत लोणी परिसरात वटसावित्री पौर्णिमेचा सण अत्यंत उत्साहात आणि पारंपरिक पद्धतीने साजरा करण्यात आला. यंदाच्या वटपौर्णिमेचे मुख्य वैशिष्ट्य म्हणजे केवळ धार्मिक विधी न उरकता महिलांनी या सणाकडे एक सामाजिक आणि पर्यावरणीय दृष्टिकोन म्हणून पाहिले आहे. परिसरातील सुवासिनींनी एकत्र येत एका कुंडीमध्ये लावलेल्या वटवृक्षाच्या सुंदर रोपाचे मनोभावे पूजन केले. धार्मिक परंपरेचा आदर करत असतानाच निसर्गाप्रती आपली जबाबदारी पार पाडण्याचा एक अनोखा आदर्श या महिलांनी समाजासमोर ठेवला आहे, जो स्पष्टपणे दिसून येतो.
आजच्या काळात संपूर्ण जगासमोर ग्लोबल वॉर्मिंग आणि वाढत्या प्रदूषणाचे मोठे संकट उभे ठाकले आहे. या पार्श्वभूमीवर मानवी जीवन सुरक्षित ठेवण्यासाठी आणि पर्यावरणाचा समतोल राखण्यासाठी वृक्ष संवर्धन करणे ही आता अत्यंत महत्त्वाची काळाची गरज बनली आहे.
भारतीय संस्कृतीत वटवृक्षाला 'देववृक्ष' म्हणून संबोधले जाते आणि त्याला अनन्यसाधारण महत्त्व आहे. वटवृक्ष हा निसर्गातील सर्वाधिक ऑक्सिजन देणारा आणि दीर्घायुष्य लाभलेला प्रमुख वृक्ष आहे. त्यामुळे या देववृक्षाचे जतन, संवर्धन आणि संगोपन करणे हे प्रत्येक सुजाण नागरिकाचे आद्य कर्तव्य आहे, अशी महत्त्वाची जाणीव या उपक्रमातून करून देण्यात आली.
लोणी येथील आयोजित या पूजनाच्या वेळी सुवासिनींनी पारंपरिक सुंदर वेशभूषा केली होती. हातात पूजेचे ताट घेऊन, वटवृक्षाला सूत गुंडाळत त्यांनी आपल्या पतीच्या दीर्घायुष्यासाठी आणि कुटुंबाच्या सुख-समृद्धीसाठी प्रार्थना केली. धार्मिक विधी पार पाडत असतानाच, या वटवृक्षाच्या रोपाचे पुढील काळातही योग्य संगोपन करून निसर्गाचा समतोल राखण्यास हातभार लावण्याचा निर्धार महिलांनी केला. सणांच्या माध्यमातून निसर्गाविषयी कृतज्ञता व्यक्त करण्याचा आणि भावी पिढीला पर्यावरण रक्षणाची मोठी शिकवण देणारा हा कृतीशील उपक्रम सध्या संपूर्ण परिसरात कौतुकाचा विषय ठरत आहे.
